Foxing?

Foxing is een proces waarbij oud papier bruine vlekken en verkleuringen krijgt, zoals je vaak ziet op oude boeken, postzegels en certificaten. Deze vlekken zijn doorgaans rond en onregelmatig van vorm en hebben vaak een karakteristieke rode of bruine kleur. De naam foxing kan afgeleid zijn van de vosachtige roodbruine kleur van de vlekken. Het kan ook komen door de aanwezigheid van roestige chemicaliën zoals ijzeroxide. Als papier deze vlekken heeft, zeggen we dat het ‘gefoxed’ is. Foxing komt vooral voor bij papier dat in de 18e en 19e eeuw machinaal is gemaakt.

 

Oorzaken

Waarom foxing precies ontstaat, weten we niet helemaal zeker. Sommigen denken dat het door schimmel komt, maar waarschijnlijker is dat het wordt veroorzaakt door de oxidatie van bepaalde stoffen in het papier zelf. Een belangrijke katalysator lijkt vochtigheid te zijn, vooral in combinatie met sporen van metaal die tijdens de productie in het papier terechtkomen. Metaaldeeltjes in het papier kunnen afkomstig zijn van verschillende bronnen: uit het hout gebruikt voor de vervaardiging van pulp, uit ijzerhoudend water die men gebruikte tijdens de papierfabricage, uit de vulstof- of kleefstoffen verwerkt in het papier. Die deeltjes oxideren als het papier vocht absorbeert, wat dan weer leidt tot verkleuring en afbraak. Hoog vochtgehalte stimuleert ook schimmelgroei, vooral als er weinig ventilatie is.

Preventie

Om foxing te voorkomen, is goede opslag essentieel. Bewaar papier op een koele, droge plek, liefst zonder grote schommelingen in temperatuur en vochtigheid. Het is slim om papier te beschermen met zuurvrije materialen en het gescheiden te houden van ander zuur papier. Geadviseerd wordt om het werk optimaal in te lijsten.

Remedie

Als papier al is aangetast door foxing, kan een papierrestaurator proberen de vlekken te verminderen door het papier te bleken en te de-acidificeren, maar dit kan niet altijd alle vlekken verwijderen en kan mogelijk het papier beschadigen. Soms moeten we gewoon accepteren dat oude schade niet volledig kan worden hersteld. Belangrijk is dan wel om het papier goed op te slaan om verdere schade te voorkomen.